Bệnh thán thư sầu riêng do nấm Colletotrichum gây ra là vấn đề đáng lo ngại không kém bệnh Phytophthora – chỉ khác là thán thư tấn công mạnh hơn trong điều kiện mưa nắng xen kẽ, và nếu không nhận biết đúng rất dễ bị nhầm sang các bệnh nấm khác, dẫn đến xử lý sai thuốc kéo dài.
Nội dung bài viết
- Nhận Biết Sớm Bệnh Thán Thư Sầu Riêng
- Triệu chứng điển hình trên lá, cành và trái
- Phân biệt thán thư với cháy lá Phytophthora
- Điều Kiện Bùng Phát Và Tác Hại Của Thán Thư Sầu Riêng
- Điều kiện thúc đẩy thán thư bùng phát
- Thiệt hại kinh tế từ thán thư
- Phác Đồ Xử Lý Bệnh Thán Thư Sầu Riêng Chuẩn
- Xử lý khi phát hiện bệnh
- Phòng ngừa thán thư định kỳ
Nhận Biết Sớm Bệnh Thán Thư Sầu Riêng
Thán thư (Colletotrichum gloeosporioides) là loại nấm gây hại trên rất nhiều loại cây trồng, nhưng trên sầu riêng có những đặc điểm riêng cần nắm rõ để phân biệt với các bệnh lá khác.
Triệu chứng điển hình trên lá, cành và trái
Trên lá, bệnh thán thư sầu riêng bắt đầu bằng các vết đốm nhỏ màu nâu vàng hoặc nâu đỏ, thường xuất hiện ở đầu lá hoặc rìa lá trước. Vết bệnh có hình dạng không đều, phát triển nhanh thành mảng lớn màu nâu đậm với viền vàng rõ ràng. Điểm đặc trưng của thán thư là trên vết bệnh khô sẽ xuất hiện những chấm đen nhỏ li ti – đó là ổ bào tử của nấm Colletotrichum.
Trên cành non, thán thư tạo ra các vết nứt màu nâu đen, cành bị khô chết từ đầu ngọn xuống – hiện tượng nhà vườn gọi là “khô ngọn” hay “chết ngược”. Trái bị thán thư có các vết lõm màu nâu đen, gai bị nâu và rụng sớm, thịt trái dưới vết bệnh thường bị nhũn và không ăn được.
Phân biệt thán thư với cháy lá Phytophthora
Nhầm lẫn giữa thán thư và cháy lá Phytophthora là lỗi thường gặp nhất, dẫn đến dùng sai thuốc:
- Thán thư Colletotrichum: Vết bệnh có viền rõ, khô và thường có chấm đen nhỏ trên mô chết. Phát triển mạnh khi mưa nắng xen kẽ, ẩm độ thay đổi liên tục.
- Cháy lá Phytophthora: Vết bệnh có màu nâu xậm, ướt và loang nhanh ra không có viền rõ. Phát triển mạnh khi mưa liên tục kéo dài nhiều ngày.
Điều Kiện Bùng Phát Và Tác Hại Của Thán Thư Sầu Riêng
Nấm Colletotrichum tồn tại trên tàn dư cây bệnh trong đất và trong mô cây ký chủ quanh năm. Chúng chờ đúng điều kiện thuận lợi để bùng phát mạnh.
Điều kiện thúc đẩy thán thư bùng phát
Thán thư bùng phát mạnh nhất khi có chu kỳ mưa – nắng – mưa liên tiếp trong giai đoạn ra đọt non và trái đang phát triển. Nhiệt độ từ 25–30°C kết hợp độ ẩm 80–95% là điều kiện lý tưởng cho bào tử nảy mầm và xâm nhập vào mô cây. Tại Tây Nguyên, giai đoạn tháng 5–6 và tháng 9–10 thường có kiểu thời tiết này.
Vườn sầu riêng thiếu kali và canxi (lá mỏng, mềm) dễ bị thán thư hơn. Cây vừa bị stress do hạn hán hoặc vừa qua đợt bọ trĩ, nhện đỏ tấn công cũng mất sức đề kháng và dễ nhiễm bệnh – tham khảo thêm bài phòng trừ sâu bệnh sầu riêng an toàn để hiểu mối liên hệ giữa các loại dịch hại.
Thiệt hại kinh tế từ thán thư
Thán thư tấn công trái là thiệt hại nặng nề nhất. Trái bị bệnh từ nhỏ sẽ bị nứt, rụng hoặc phát triển dị dạng. Trái gần thu hoạch bị thán thư sẽ có vết bệnh trên vỏ làm mất thẩm mỹ, giảm giá bán 30–50%. Một số trường hợp thán thư còn xâm nhập vào thịt trái làm thối bên trong mà bên ngoài vỏ chỉ có vết nhỏ – nhà vườn không nhận ra đến khi bổ trái ra mới biết.
Phác Đồ Xử Lý Bệnh Thán Thư Sầu Riêng Chuẩn
Xử lý thán thư cần đúng thuốc, đúng thời điểm và đủ số đợt. Chỉ phun một lần không bao giờ đủ vì bào tử nấm trong đất và tàn dư cây bệnh sẽ tiếp tục lây nhiễm lại.
Xử lý khi phát hiện bệnh
- Cắt tỉa và tiêu hủy ngay: Cắt bỏ lá bệnh, cành khô ngọn, mang ra khỏi vườn tiêu hủy (không để tại chỗ). Đây là bước quan trọng nhất để cắt nguồn lây.
- Phun Phyto Phoscop: Phosphonate có hoạt tính kép chống nấm, vừa diệt Colletotrichum vừa kích hoạt hệ miễn dịch cây. Phun 2 đợt cách nhau 7 ngày.
- Bổ sung Atoxin Gel: Thoa trực tiếp lên vết bệnh trên cành và thân để ngăn nấm lan sâu vào mô gỗ, đặc biệt hiệu quả với các vết khô ngọn.
Phòng ngừa thán thư định kỳ
- Phun phòng trước các giai đoạn nhạy cảm: Ra đọt non, ra hoa và khi trái non nhỏ hơn nắm tay là 3 giai đoạn cần phun phòng thán thư.
- Bón cân đối kali và canxi: Tăng kali sulfat và canxi bo trước mùa mưa giúp lá và vỏ trái cứng cáp, khó bị nấm xâm nhập hơn.
- Vệ sinh tàn dư: Sau thu hoạch cần gom toàn bộ trái hư, lá bệnh và tiêu hủy – đây là ổ nấm sẽ lây cho vụ sau nếu để lại vườn.
- Tỉa cành thông thoáng: Tán vườn thông thoáng, lá mau khô sau mưa giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm thán thư.
Bệnh thán thư sầu riêng có thể phòng ngừa và kiểm soát tốt nếu nhà vườn hiểu đúng về đặc điểm bùng phát và áp dụng phác đồ xử lý đúng cách. Không nên chủ quan với những vết nâu nhỏ trên lá – phát hiện và xử lý sớm luôn là cách tốt nhất để bảo vệ vườn sầu riêng khỏi thiệt hại lớn.
Bài viết liên quan
Khóa học gợi ý
Miễn phí
Cơ bản
Kỹ thuật sầu riêngKỹ thuật chăm sóc sầu riêng từ A-Z
Xem khóa học
Miễn phí
Trung cấp
Kỹ thuật sầu riêng
